Meisjesboeken
Eigenlijk is het eerste Nederlandse meisjesboek De
historie van mejuffrouw Sara Burgerhart uit 1782.
Het voorwoord bij de eerste druk laat ons de bedoeling
van de auteurs, de dames Wolff en Deken, zien:
Onze hoofdbedoeling is aan te tonen: ‘Dat eene
overmaat van levendigheid, en eene daar uit
ontstaande sterke drift tot verstrooiende vermaken,
door de Mode en de Luxe gewettigd, de beste meisjes
meermaal in gevaar brengen om in de allerdroevigste
rampen te storten; die haar veracht maken bij zulken,
die nimmer in staat zijn, om haar in goedheid des
harten en zedelijke volkomenheid gelijk te worden;
bij zulken, die zij in 't licht stonden, bij zulken,
die het wrede vermaak hebben, om haar, reeds
gevallen, dodelijk te grieven, of zich niet te
verwaardigen, zich immer in te laten met haar, die
niet der Ondeugd, maar der Onbedagtheid ten prooye wierden; dat het ook om die reden, een onschatbaar
voordeel voor jonge meisjes is, onder de bescherming
te komen van zulke vrouwen, die voorzichtigheid aan
minzaamheid en goedhartigheid aan eene beredeneerde
onverzettelijkheid verbinden; wijl dit die geenen
zijn, onder wier bestuur de beste meisjes ook de
braafste vrouwen worden.’
De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart
staat op zichzelf. Het genre 'meisjesboeken' bestond
nog niet.
De vertaling van Little Women
van Louisa May Alcott, in 1876 gepubliceerd onder de
titel Onder moeders vleugels, wordt vaak gezien
als het beginpunt van het genre meisjesboeken.
Zowel Top Naeff als Cissy van
Marxveldt heeft aangegeven geďnspireerd te zijn door
'Onder moeders vleugels'.
De rol die het meisjesboekenmeisje
speelt is traditioneel gericht op socialisatie. Ze moet
leren wat de maatschappij van haar verwacht, niet wat
zij zelf wil. Ze moet de door de maatschappij als
‘natuurlijk’ voorgestelde rollen van echtgenote,
huisvrouw en moeder leren.
Het 'meisjesboek' heeft vaak een
'meisjesachtige' titel en de omslag toont vaak één of
meer meisjes.
Gelukkig waren er ook boeken die meer
in zich hadden dan een pedagogische boodschap. Weer
noemen we Louise Alcott, Top Naeff, Cissy van Marxveldt
en van later datum Margreet Velsen-Quast. Er zijn meer
auteurs van meisjesboeken te noemen, zoals Nanda,
(=Mimi van der Heuvel), Sanne van Havelte, Leni Saris,
Fenna Feenstra, De Lange-Praamsma en vele anderen.
Ondanks de vele kritiek die er altijd
is geweest op het traditionele meisjesboek, hebben zeer
veel meisjes meer dan een eeuw lang genoten van
datzelfde traditionele meisjeboek. |
